درسهای قرآن از پیمانشکنیهای بنیاسرائیل؛ چراغ راه مواجهه با اسرائیل
با توجه به مواجهه مستقیم ایران با اسرائیل و حالت نه جنگ نه صلح پیش آمده، بد نیست برای در امان ماندن از شکست، مقداری با خصوصیات قوم بنی اسرائیل از دیدگاه قرآن آشنا شویم. یکی از این خصوصیات پیمان شکنی یهود است.
شکستن پیمان الهی و تمرد از فرمان خدا، عادت و رویه بنی اسرائیل بوده است. لذا این یک قاعده کلی است که به عهد و پیمان قوم یهود نمی توان اعتماد کرد زیرا پیمان شکنی ریشه در تاریخ این قوم دارد.
قرآن کریم در آیاتی به مواردی از این پیمان شکنی اشاره دارد. در قرآن مجید، نمونههای مختلفی از پیمانشکنی و خیانت مورد اشاره قرار گرفته است که هر کدام به نوعی عبرتآموز و هشداردهنده هستند. چند نمونهی بارز:
«لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ رُسُلًا كُلَّمَا جَاءهُمْ رَسُولٌ بِمَا لاَ تَهْوَى أَنْفُسُهُمْ فَرِيقًا كَذَّبُواْ وَفَرِيقًا يَقْتُلُونَ»؛ (مائده/آیه۷۰)
ما از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم؛ و رسولانی به سوی آنها فرستادیم؛ (ولی) هر زمان پیامبری حکمی بر خلاف هوسها و دلخواه آنها میآورد، عدهای را تکذیب میکردند؛ و عدهای را میکشتند.
«وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاَّ قَلِيلًا مِّنكُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ»؛ (بقره/آیه۸۳)
و (به یاد آورید) زمانی را که از بنی اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خداوند یگانه را پرستش نکنید؛ و به پدر و مادر و نزدیکان و یتیمان و بینوایان نیکی کنید؛ و به مردم نیک بگویید؛ نماز را برپا دارید؛ و زکات بدهید. سپس (با اینکه پیمان بسته بودید) همه شما -جز عده کمی- سرپیچی کردید؛ و (از وفای به پیمان خود) رویگردان شدید.
«و انتم معرضون» در آیه، اشاره به این معنا دارد که بنی اسرائیل نه تنها پیمانهای یاد شده را شکستند، بلکه رویه و عادت آنها چنین بود که به عهدها و پیمانها پایبند نباشند. [مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱، ص۳۲۸] و [طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج۱، ص328]
-پیمان شکنی اهل کتاب و یهودیان:
در برخی آیات، اشاره شده است که گروهی از اهل کتاب، پیمانهای خود را نقض کردند و به عهدهایی که با پیامبران بسته بودند، وفا نکردند. مثلا در آیه ۱۰۲ سوره بقره، دربارهی داستان کسانی که عهد خود را شکستند و خیانت کردند، صحبت میشود.
-پیمانشکنی بنو قینقاع و بنو نضیر:
این دو قبیله یهودی پس از توافق با پیامبر اسلام (ص)، بر خلاف عهد، خیانتهایی مرتکب شدند و در نتیجه، مجازاتهایی دیدند. از جمله شکست و اخراج از مدینه.
-پیمان خیبر:
یکی از رویدادهای مهم در تاریخ اسلام، پیمان خیبر است. خیبر منطقهای در شمال عربستان بود که از نظر اقتصادی و نظامی اهمیت زیادی داشت. بعد از فتح خیبر در سال ۷ هجری، پیامبر (ص) با یهودیان این منطقه پیمانهایی بست، اما پس از چندی، خیانتهایی صورت گرفت. برخی از یهودیان خیبر پس از فتح، در خیانت و همکاری با دشمنان اسلام، به عهد خود وفا نکردند و در برخی عملیاتهای خیانتآمیز دست داشتند.
این خیانتها، نشان از ناپایداری پیمان با یهودیان است و نیاز به مراقبت و هوشیاری در حفظ عهد و پیمان را گوشزد میکنند.
